Δήμος Πωγωνίου

Διαχειριστής

Δευτέρα, 07 Φεβρουαρίου 2011 17:11

Όρος Κασιδιάρης

Το βουνό Κασιδιάρης έχει υψόμετρο 1.329 μέτρα. Το παλιό του όνομα είναι Σιούτιστα. Το όνομα Κασιδιάρης δόθηκε από τους ντόπιους, αρχικά σαν παρατσούκλι, σε μια από τις υψηλότερες κορυφές του, που είναι γυμνή από δέντρα και θάμνους και βγάζει εκλεκτό τσάι. Εκτός από εκεί, υπάρχει και σε άλλες κορυφές και σε διάφορες τοποθεσίες του Κασιδιάρη, πολύ καλό αρωματικό τσάι. Σιγά-σιγά το παρατσούκλι κυριάρχησε και έγινε το καινούριο όνομα του βουνού.

Ο Κασιδιάρης δεν είναι ένα γυμνό βουνό, όπως δηλώνει το όνομά του, αλλά είναι δασωμένο και πολύ μάλιστα, με πολλά και πυκνά δάση από θάμνους και μεγάλα δέντρα.

Ως τον τελευταίο πόλεμο και λίγο αργότερα, που τα ξύλα χρειάζονταν στον άνθρωπο πολύ περισσότερο απ΄ ότι σήμερα, το δάσος είχε υποστεί καταστροφή. Την καταστροφή του δάσους την επέτεινε περισσότερο η διάβρωση του εδάφους από το νερό της βροχής, που πέφτει άφθονο στην Ήπειρο. Σχηματίστηκαν έτσι λάκκοι και χείμαρροι, που κάθε χειμώνα κατέβαζαν τόνους χαλίκι, το οποίο σκέπαζε μεγάλες εκτάσεις. Πριν καταστραφούν τα δάση στον Κασιδιάρη, υπήρχαν πολύ περισσότερες πηγές στον Παρακάλαμο, απ΄ όσες σήμερα. Η παράδοση λέει ότι υπήρχαν 45 πηγές από τον παλιό Αϊ-Νικόλα Παϊδονιάς ως τη «Βρύση του Καπετάνιου», Βόρειο-Βορειοδυτικά. Οι πηγές αυτές χάθηκαν εξαιτίας της απογύμνωσης του Κασιδιάρη και μιας μεγάλης καθίζησης και κατολίσθησης, που έγινε στους ανατολικούς πρόποδες του Σώσινου. Μερικές πηγές μετατοπίστηκαν ανατολικότερα προς τον κάμπο.

Μετά το 1950, που τα χωριά αραίωσαν και η άγρια και αλόγιστη ξύλευση ελαττώθηκε πολύ, ο Κασιδιάρης άρχισε πάλι να πυκνώνει σε βλάστηση και να γίνεται όπως ήταν κάποτε.

Οι κλιματολογικές και περιβαλλοντολογικές συνθήκες στο βουνό είναι κατάλληλες για την ανάπτυξη της χλωρίδας και της πανίδας αλλά και για τη ζωή του ανθρώπου. Ο Κασιδιάρης έχει άφθονα νερά, τα οποία δεν πηγάζουν μόνο από τους πρόποδες και τις πλαγιές του αλλά και από σημεία που φτάνουν τα 900 μέτρα υψόμετρο.

Μια άλλη χάρη του είναι τα όμορφα μικρά οροπέδια, με καλές βοσκές και καλλιεργήσιμο έδαφος. Όσο για τους λάτρεις του κυνηγιού, ο Κασιδιάρης παλιότερα, ήταν παράδεισος. Τώρα τα θηράματα όλο και λιγοστεύουν.

Δευτέρα, 07 Φεβρουαρίου 2011 16:55

Ενότητα Ανω Πωγωνίου

Η πυκνή βλάστηση, απαραίτητα για τη βοσκή και το κυνήγι, τα ομαλά κλιμακωτά άνδηρα, κατάλληλα για την ανάπτυξη της γεωργίας, το νερό, ο ποταμός Γορμός και οι πηγές του, προσφέρουν πολύ νωρίς, ήδη από την Ύστερη Νεολιθική εποχή, τις αναγκαίες και ικανές προϋποθέσεις για την εγκατάσταση του ανθρώπου στην κοιλάδα του Γορμού. Ο χώρος αυτός χρησιμοποιείται και σήμερα ακριβώς κατά τον ίδιο τρόπο, και μάλιστα κυνηγοί και βοσκοί είναι αυτοί που πρώτοι εντόπισαν αρχαίους τάφους και τους υπέδειξαν τους αρχαιολόγους. Στις υπώρειες της Μερόπης και του βουνού Κουτσόκρανο, βρίσκεται ο εκτεταμένος αρχαιολογικός χώρος της κοιλάδας του ποταμού Γορμού. Δυσπρόσιτος κατά ένα μεγάλο μέρος του στον σημερινό επισκέπτη, είναι ο δεύτερος σε σπουδαιότητα για την προϊστορική εποχή, μετά από αυτόν του λεκανοπεδίου των Ιωαννίνων. Πλήθος θέσεων με επιφανειακά λείψανα, μαρτυρούν τη συνεχή χρήση του χώρου από την προϊστορική εποχή και τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους. Συστάδες τύμβων (στη θέση Παλιουριά Παλαιόπυργου) μιλούν για μια συνήθεια ταφής των νεκρών που έχει τη ρίζα της στη Ρωσική στέπα. Τα ίχνη ενός κεραμικού κλίβανου στην Γκλάβα Κάτω Μερόπης χρονολογούνται από τον 11ο αιώνα π.Χ. Από εδώ περνούν φίλοι και εχθροί, καθώς η κοιλάδα του Γορμού αποτελεί φυσικό πέρασμα από την κοιλάδα του Δρίνου στην πεδιάδα του Καλπακίου και από εκεί στο Λεκανοπέδιο των Ιωαννίνων, ενώνοντας το Βορρά με το Νότο, τα δυτικά παράλια με την ενδοχώρα και την Ανατολή.

Πολύπαθο αλλά και πολυμήχανο, το Πωγώνι θα μοιραστεί τα πάθη και τις δόξες της «ευάνδρου» Ηπείρου. Κατ’ αρχάς, στους προϊστορικούς και στους πρώτους ιστορικούς χρόνους η περιοχή δεν ονομαζόταν «Πωγώνι». Το όνομα αυτό πιθανόν να το απόκτησε πολύ αργότερα, κατά τους βυζαντινούς χρόνους γύρω από στον 7ο αιώνα μ.Χ. Στην αρχαία εποχή, φαίνεται ότι αποτελούσε, κατά ένα μέρος του τουλάχιστον, τμήμα της χώρας των Μολοσσών, του ηπειρωτικού φύλου που συνέδεε την καταγωγή του με τον ομηρικό Αχιλλέα και τους γενναίους Μυρμιδόνες του, και που χάρισε στην ανερχόμενη μακεδονική δύναμη τη βασίλισσα Ολυμπιάδα, μητέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου (4ος αιώνας π.Χ.). Η δίψα για επέκταση, για κατάκτηση, των μακρινών και κοντινών γειτόνων είναι καθημερινό ψωμί, θα γεννήσει περιόδους εξάπλωσης και ακμής, σύντομες σχετικά, τις οποίες θα ακολουθήσουν περίοδοι αναταραχών, επιδρομών, συγκρούσεων και καταστροφών, που θα οδηγήσουν ως την ερήμωση.

istoriaΈτσι τον 3ο αιώνα π.Χ. ο βασιλιάς της Ηπείρου Πύρρος επεκτείνει τα όρια του βασιλείου ώς τη Μακεδονία, αλλά αποβιβάζεται και στην Ιταλία και απειλεί τη Ρώμη. Εξάλλου προελαύνει και προς τη Σπάρτη, την οποία μάταια επιχειρεί να καταλάβει. Στην επεκτατική δράση του θα θέσει τέρμα ένα μοιραίο κεραμίδι που θα του πετάξει στο κεφάλι από έναν εξώστη μια αγανακτισμένη γυναίκα στο Άργος. Θα ακολουθήσει περίοδος παρακμής, όπου τα ηπειρώτικα φύλα θα καλέσουν για βοηθούς στις μεταξύ τους συγκρούσεις με τους Ρωμαίους. Είναι πάγια τακτική που θα συνεχιστεί και τους επόμενους αιώνες, έως και τους νεότερους χρόνους. Η Ρωμαϊκή κατάσταση (167 π.Χ.), που θα περάσει από την οδό Κακαβιά – Καλπάκι, θα παραδώσει 70 πόλεις των Μολοσσών στα στρατεύματα του νικητή προς λεηλασία. Η χώρα ερημώνει. Ωστόσο η ιστορία θα μας παραδώσει ένα πολύτιμο στοιχείο για την οικονομική κατάσταση της περιοχής: το κέρδος κάθε στρατιώτη από τη λεηλασία δεν ξεπερνάει τις 10 δραχμές(!) όταν ο Οκταβιανός Αύγουστος, μετά τη ναυμαχία στο Άκτιο (31 π.Χ.), θα χτίσει τη Νικόπολη (κοντά στη σημερινή Πρέβεζα) και θα συγκεντρώσει εκεί όσο πληθυσμό μπορεί, θα θέσει χωρίς να το φαντάζεται τα θεμέλια ενός σημαντικού κέντρου του χριστιανισμού, που οι διάδοχοί του Ρωμαίοι Αυτοκράτορες με πείσμα θα πολεμήσουν.

Οι πρώτοι χριστιανικοί χώροι θα βρουν λοιπόν την υπόλοιπη Ήπειρο αραιοκατοικημένη. Ωστόσο ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου, Κωνσταντίνος ο Πωγωνάτος, επιστρέφοντας από στρατιωτικές επιχειρήσεις στην ιταλική χερσόνησο, θα περάσει –από που αλλού- από το Πωγώνι και εκεί κοντά στη σημερινή συνοριακή γραμμή που χωρίζει το ελληνικό από το αλβανικό Πωγώνι, θα ανοικοδομήσει εκ βάθρων συνδρομή και δαπάνη αυτού τη μονή της Μολυβδοσκεπάστου και θα θεμελιώσει την Πωγωνιανή. Βρισκόμαστε στον 7ο αιώνα μ.Χ. Τίποτε όμως δεν μπορεί να σταματήσει τους πολλών ειδών επιδρομείς και κατακτητές. Το Βυζαντινό θέμα της Παλαιάς και Νέας Ηπείρου υποφέρει. Οι νορμανδικές επιδρομές, από τον 11ο μ.Χ. αιώνα, διαδέχονται η μία την άλλη, οι εισβολείς περνούν και πάλι από το Πωγώνι.

istoria1Την ταραγμένη περίοδο ακολουθούν δύο περίπου αιώνες ακμής χάρη στην ίδρυση του Δεσποτάτου της Ηπείρου, που κάποια στιγμή περιλαμβάνει ακόμη και την Πελοπόννησο και τη Μακεδονία. Χτίζονται κάστρα, εκκλησίες, μοναστήρια και στο Πωγώνι καθιερώνεται, στις αρχές του 14ου αιώνα, η ετήσια εμποροπανήγυρις της Διπολίτσας που διαρκεί ένα μήνα, γύρω στο 15αύγουστο και που θα μεταφερθεί στα τέλη του 18ου αιώνα από τον Αλή Πασά στα Γιάννενα, για να συνεχιστεί ως τις μέρες μας (κατά τις πρώτες μέρες του Σεπτέμβρη). Ήδη όμως από τα μέσα του 14ου αιώνα και τη συντριβή της δύναμης των Σέρβων στο Κοσσυφοπέδιο, στο βυζαντινό έδαφος περιπλέκεται η ιστορία ποικίλων κρατών και εθνικοτήτων : ελληνικής. Αλβανικής, σερβικής, γαλλικής και ιταλικής. Οι κάτοικοι του Πωγωνίου αρχίζουν να μεταναστεύουν, κυρίως ο ανδρικός πληθυσμός, ο οποίος διαπρέπει, ακόμα και μετά την οθωμανική κατάκτηση (15 ος αιώνας), στις παραδουνάβιες περιοχές, τόσο εμπόριο όσο και στα γράμματα. Πολύ νωρίς, από τον 15 ο αιώνα, χτίζει μονές και συγκροτήματα εργαστηρίων και ξενώνων στη Ρουμανία, και με τα εισοδήματα από αυτά εξασφαλίζει την επιβίωση των ανθρώπων και των μοναστηριών στο Πωγώνι. Οι γυναίκες, που έχουν μείνει πίσω, δεν κρατούν μόνο το σπιτικό, το λαχανόκηπο και τα οικόσιτα ζώα, αναλαμβάνουν και το ρόλο του απουσιάζοντος συζύγου, πατέρα ή γιου. Η σκληρή εργασία αλλοιώνει την κατά γενική ομολογία απαράμιλλη ομορφιά τους. Καθ’ όλη τη διάρκεια της Οθωμανικής κατάκτησης η Ήπειρος δεν ησυχάζει στιγμή. Στάσεις και επαναστάσεις οδηγούν στην αφαίρεση των προνομίων από τους κατοίκους πολλών περιοχών της, προνομίων που το Πωγώνι ποτέ δεν απήλαυσε.

Ωστόσο η «αυτοκρατορία του Αλή Πασα», στα τέλη του 18ου αιώνα, που αυτή τη φορά φτάνει ώς το Ταίναρο και περιλαμβάνει όλη τη Στερεά Ελλάδα, δημιουργεί κατάλληλες συνθήκες για την ανάπτυξη του εμπορίου. Μετά την πτώση του, αλβανικά στήθη του θα απογυμνώνουν το Πωγώνι, το Ζαγόρι, την Κόνιτσα.

Πολύ αργότερα, ώς συνέπεια της πνευματικής ακμής του, το Πωγώνι με τα τόσα σχολεία και Παρθεναγωγεία θα δώσει στον Χριστιανισμό έναν Οικουμενικό Πατριάρχη, τον Αθηναγόρα (1948-1972). Με χαρά οι φιλόξενοι κάτοικοι θα σας δείξουν το πατρικό του σπίτι στο Βασιλικό (πρώην Τσαραπλάνα). Και αν οι κήποι των ξεχασμένων αυτών χωριών σας εκπλήσσουν, μην απορείτε: επί αιώνες οι πωγωνήσιοι κηπουροί έστηναν τους θρυλικούς μπαξέδες της Κωνσταντινούπολης.

Δευτέρα, 07 Φεβρουαρίου 2011 16:51

Ενότητα Καλπακίου

Οι αρχαιολογικές ανασκαφές στα όρια του Δήμου απέδειξαν ότι η περιοχή κατοικήθηκε από το 1700 π.Χ. Τα ευρήματα των ανασκαφών σε διάφορους τόπου της λεκάνης ήταν πολλά αντικείμενα από πυριτόλιθο.

Αυτό αποτελεί ένδειξη ανθρώπινης παρουσίας, τουλάχιστον από τη μέση παλαιολιθική εποχή. Τα κτερίσματα των τεσσάρων προϊστορικών τάφων στην περιοχή χρονολογούνται με απόλυτη σιγουριά μεταξύ του 1500-1400 π.Χ. δηλαδή λίγο πριν εμφανιστούν οι Μολοσσοί. Ένα από τα ηπειρωτικά φύλα που κατοίκησαν στην περιοχή και κοντά στον ποταμό Δώδων (Γορμός) ήταν οι Δωνετίνοι.

Οι ιστορικές καταγραφές ειδικών επιστημόνων-ερευνητών αναφέρουν ότι την ευρύτερη περιοχή κοσμούσαν το 800-167 π.Χ. τέσσερις Μολοσσικές πολιτείες οι οποίες ήταν Ευρυμενές, Ελαία, Στύμβαρα και η Φωτική που καταστράφηκε από τον Αιμίλιο Παύλο το 167 π.Χ. Το 330-1204 μ.Χ. στα ερείπια της πόλης Φωτικής χτίστηκε η οχυρωμένη Βυζαντινή πολιτεία Βελλάς και το κάστρο της Οπός με την πολίχνη Οπό ή Νοπάγια, που γνώρισε μεγάλη ακμή λόγω της γεωγραφικής της θέσης και λόγω των ευεργετικών αυτοκρατορικών διαταγμάτων ιδιαίτερα μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Λατίνους

Την περίοδο 1204-1430 μ.Χ. η περιοχή δεχόταν συνεχώς επιδρομές από Αλβανούς, Σλάβους και Τούρκους. Η τουρκική κατάκτηση αρχίζει από την πτώση των φρουρίων Βελλάς και Οπός και την καταστροφή της πολίχνης Νοπάγιας. Το 1684, ο Ενετός Φ. Μοροζίνη μετά την πανώλη που αποδεκάτισε τον πληθυσμό της Πελοποννήσου, έστειλε στρατό και στόλο στην Ήπειρο και με τη βία ή και οικιοθελώς λόγω πείνας, ολόκληρα χωριό μεταφέρθηκαν στην Πελοπόννησο (Δολιανά Ανω και Κάτω Σουδενά, Μαζαράκι κ.ά.

Την περίοδο του Β' Παγκοσμίου πολέμου η ευρύτερη περιοχή του Δήμου Καλπακίου πέρασε στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας, όταν ο Διοικητής της 8ης Μεραρχίας Χαράλαμπος Κατσιμήτρος, παρά τις αντίθετες απόψεις του Γ. Ε Χ. διατήρησε ως γραμμή άμυνας και απόκρουσης της Ιταλικής εισβολής την τοποθεσία Ελαίας-Καλαμά και των γύρω υψωμάτων. Οι πρώτες αποφασιστικές μάχες ανάμεσα στις Ελληνικές και Ιταλικές δυνάμεις δόθηκαν στο Καλπάκι από 2 Νοεμβρίου μέχρι 8 Νοεμβρίου 1940. Η πανωλεθρία του εισβολέα αποτέλεσε την αφετηρία της μεγάλης αντεπίθεσης του Ελληνικού Στρατού. Τα υψώματα της Γκραμπάλας, της Ασόνισσας, των Γρεμμισιών και της Βελλάς ήταν εκείνα που σήκωσαν το βάρος των επιθέσεων και σ' αυτά που οι Έλληνες στρατιώτες με τους κατοίκους της περιοχής, μετουσίωσαν σε πράξη το ιστορικό ΟΧΙ.

Τρίτη, 01 Φεβρουαρίου 2011 11:49

Δημοτική Ενότητα Καλπακίου

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

Οι προστατευμένες οικολογικά σημαντικά περιοχές της Ελλάδας μπορούν να διακριθούν στις εξής τρεις βασικές κατηγορίες:

  • Τις θεσμοθετημένες περιοχές όπως είναι οι Εθνικοί Δρυμοί, τα Αισθητικά Δάση, τα Διατηρητέα Μνημεία της Φύσης και τα Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους.(όπως ο ποταμός Βοϊδομάτης και η χαράδρα του Βίκου). Ο Ποταμός Βοϊδομάτης διασχίζει αρκετές κοινότητες και βρίσκεται εντός των ορίων της περιοχής GR 2130001 – Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου.
  • Τις περιοχές του Εθνικού καταλόγου NATURA 2000 (περιοχές κοινοτικού ενδιαφέροντος) και τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας της Ορνιθοπανίδας (SPA).
  • Τις μη θεσμοθετημένες περιοχές όπως είναι οι Σημαντικές Περιοχές για τα Πουλιά (IBA).Ο ποταμός Καλαμάς αποτελεί μια τέτοια ζώνη όπου δεν επιτρέπεται το κηνύγι από τις 20 Αυγούστου έως τις 14 Σεπτεμβρίου κάθε κυνηγετικής περιόδου των παρακάτω ειδών: τρυγονιού, φάσας, αγριοπερίστερου, ορτυκιού, σιταρήθρας, τσίχλας, κεδρότσιχλας, κοκκινότσιχλας, και γερακότσιχλας. Από τις 15 Σεπτεμβρίου επιτρέπεται παντού το κυνήγι τους (εκτός των καταφυγίων), καθώς επίσης και των υπόλοιπων θηρεύσιμων ειδών.

Ο ποταμός Καλαμάς εμφανίζεται ως ένας από τους ελληνικούς υγρότοπους που είχαν απογραφεί το 1991 από ομάδα εργασίας του Ελληνικού Κέντρου Βιότοπων – Υγρότοπων (ΕΚΒΥ). Πηγάζει από το όρος Δούσκο και εκβάλει στο Ιόνιο Πέλαγος. Το συνολικό του μήκος είναι 115 χλμ. Παραπόταμοι του Καλαμά είναι: ο Σμόλιτσας, η Τύρια, ο Γορμός, ο Μέζερος, ο Βελτσιστικός, ο Κούτσης, η Μπάνια, η Λαγκαβίστα, και το Καλπακώτικο Ρέμα. Μέσα στην λεκάνη του Καλαμά υπάρχει η λίμνη Τζαραβίνα, έκτασης 22 τετ. χλμ. και βάθους 35 μέτρα. Στην ευρύτερη περιοχή των πηγών του Καλαμά διαμορφώνεται επίσης η λίμνη της Καλλιθέας (Γράμμοστη), η οποία βρίσκεται στην βόρεια πλευρά του υψώματος του Προφήτη Ηλία.

 

Τρίτη, 01 Φεβρουαρίου 2011 11:08

Σπηλιά Κατσιμήτρου

Στην είσοδο του χωριού, στο Καλπάκι, βρίσκεται η σπηλιά όπου ήταν το στρατηγείο του Διοικητή της 8ης Μεραρχίας κατά την διάρκεια του πολέμου. Την είσοδο της σπηλιάς κοσμεί η προτομή του Χαράλαμπου Κατσιμήτρου, που με την πίστη του να υπερασπιστεί την γραμμή αμύνης Ελαίας – Καλαμά καθήλωσε τις εχθρικές δυνάμεις στο Καλπάκι και δημιούργησε το αθάνατο έπος του 1940.

 

Τρίτη, 01 Φεβρουαρίου 2011 11:07

Προσκύνημα Αγιου Κοσμά (Δολιανά)

Στην είσοδο του χωριού βρίσκεται το «πουρνάρι του Αγίου Κοσμά» με την μαρμάρινη επιγραφή “εδώ μίλησε ο άγιος Κοσμάς το 1776”. Τότε είχε διδάξει τους κατοίκους των Δολιανών και τους συνέστησε να χτίσουν στο κέντρο του χωριού μια εκκλησία. Πράγματι η κεντρική εκκλησία του χωριού, αφιερωμένη στην γέννηση της Θεοτόκου, χτίστηκε το 1790 με χρήματα του Αλή Πασά.

Τρίτη, 01 Φεβρουαρίου 2011 10:01

Πολεμικό Μουσείο


Στην είσοδο του Καλπακίου υπάρχει το Πολεμικό Μουσείο του 1940. Οι στρατιώτες ως ξεναγοί είναι πάντα πρόθυμοι να λύσουν τις απορίες των επισκεπτών, αλλά και να φρεσκάρουν την μνήμη τους σχετικά με τα γεγονότα του πολέμου. Στο μουσείο υπάρχει τεράστιος χάρτης με τις θέσεις των αντιπάλων και την εξέλιξη των μαχών. Εκεί επίσης δίνεται η δυνατότητα στους επισκέπτες του μουσείου, να δουν όπλα του πολέμου και άλλα εκθέματα της εποχής. Ένα ενδιαφέρον έκθεμα του μουσείου είναι ο κινητήρας από ένα αεροπλάνο PETZETEL, πολωνικής κατασκευής, του υποσμηναγού Ιωάννη Σακελλαρίου, ο οποίος σκοτώθηκε ύστερα από άνιση αερομαχία με τέσσερα ιταλικά αεροπλάνα.

Δευτέρα, 31 Ιανουαρίου 2011 09:22

Οπάγια Δολιανών

Στην βορειανατολική άκρη της πεδιάδας του Καλπακίου, κοντά στις πηγές του ποταμού Καλαμά, έχει εντοπιστεί και ανασκάπτεται από το Υπουργείο Πολιτισμού / 8 Εφορία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων μια από τις ποιο ενδιαφέρουσες ηπειρωτικές αρχαιολογικές θέσεις, ιδιαίτερα σημαντική για την ιστορία της περιοχής κατά τους παλαιοχριστιανικούς χρόνους, τη μεταβατική δηλαδή, περίοδο κατά την οποία η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία μετασχηματίστηκε σε Βυζαντινή, από τον 4 έως τον 7o αιώνα μ.Χ. Η περιοχή, εκείνη την περίοδο, αποτελούσε τμήμα της ρωμαϊκής επαρχίας της Παλαιάς Ηπείρου και διοικητικά εξαρτιόταν από την πρωτεύουσα της επαρχίας, τη Νικόπολη.
Η θέση, γνωστή με την ονομασία Οπάγια, ανήκει σήμερα στο συνοικισμό Αγίου Γεωργίου Δολιανώνν και το κέντρο της εντοπίστηκε λίγα μέτρα νότια από τη γέφυρα του Καλαμά, σε σημείο όπου ο ποταμός χωρίζεται στα δυο και δημιουργεί μια στενή λωρίδα στεριάς, μια μικρή νησίδα ανάμεσα στις δυο κοίτες του. Αυτή ακριβώς η νησίδα αποτελεί τον πυρήνα του αρχαιολογικού χώρου και φιλοξενεί τα σημαντικότερα ευρήματα. Οι αρχαιολογικές έρευνες έχουν οδηγήσει στον εντοπισμό δύο βασιλικών, δηλαδή δυο εκκλησιών της παλαιοχριστιανικής εποχής καθώς και ενός πύργου οχύρωσης. Λείψανα διάφορων άλλων κτηρίων, άγνωστης προς το παρόν μορφής και χρήσης έχουν εντοπιστεί σε ολόκληρη την έκταση της νησίδας. Όλα τα μνημεία σώζονται σε ελάχιστο ύψος, πολλές φορές μόλις στο επίπεδο θεμελίωσης. Από την συνολική έκταση το χώρου, που φτάνει τα 20 στρέμματα, μόνο ένα ελάχιστο τμήμα έχει ανασκαφεί, κυρίως στο χώρο της Βασιλικής Α.
Βασιλική  Α
Το μόνο ανασκαμμένο μνημείο του χώρου βρίσκεται στο βορειότερο τμήμα της νησίδας. Είναι ένας χριστιανικός ναός που ακολουθεί τον κυρίαρχο αρχιτεκτονικό ρυθμό των παλαιοχριστιανικών χρόνων, αυτόν της βασιλικής. Συγκεκριμένα, πρόκειται για μια τρίκλιτη βασιλική, με τριμερές εγκάρσιο κλίτος στα ανατολικά και νάρθηκα στα δυτικά. Όλα τα δάπεδα του ναού, συνολικής έκτασης 330 τ.μ., είχαν αρχικά ψηφιδωτή διακόσμηση, από την οποία σήμερα σώζονται γύρω στα 200 τ.μ. Σε καλή κατάσταση διατηρήθηκαν τα ψηφιδωτά του νάρθηκα και του δυτικού κυρίως τμήματος του κυρίως ναού ενώ έχουν καταστραφεί σχεδόν ολοσχερώς τα δάπεδα του Ιερού.
Βασιλική B
Γύρω στα 50 μ. νότια της Βασιλικής Α διακρίνεται τμήμα ισχυρής τοιχοποιίας που φτάνει σε ύψος έως 50 εκ. πάνω από την επιφάνεια του εδάφους. Ο καθαρισμός των ερειπίων απέδειξε ότι πρόκειται για τμήμα αψίδας Ιερού, η οποία ανήκει σε έναν δεύτερο παλαιοχριστιανικό ναό. Αν και για τον καθορισμό του ακριβούς αρχιτεκτονικού τύπου και της έκτασης του μνημείου απαιτείται πλέον συστηματική ανασκαφική έρευνα, από τα ορατά λείψανα γίνεται φανερό ότι πρόκειται για μια μεγάλων διαστάσεων βασιλική, πιθανώς μεγαλύτερης έκτασης από την Βασιλική Α. Όπως και η Βασιλική Α, διαθέτει ενισχυτικές αντηρίδες στο εξωτερικό της αψίδας ενώ δείγματα ψηφιδωτών δαπέδων αποκαλύφθηκαν στο ανατολικό τμήμα της, είναι δε πολύ πιθανόν ανάλογη διακόσμηση να υπάρχει και στα υπόλοιπα δάπεδα του μνημείου.
Πύργος
Στο νοτιότερο άκρο του αρχαιολογικού χώρου, δίπλα ακριβώς στην ανατολική κοίτη του ποταμού, υψωνόταν ένας οκταγωνικός πύργος οχύρωσης. Από τον πύργο, σώζεται μόνο η κατώτερη στάθμη θεμελίωσής του. Γίνεται ωστόσο φανερό ότι πρόκειται για μια ισχυρή αμυντική κατασκευή, η οποία μάλιστα συνδεόταν με τείχος, τμήματα του οποίου εντοπίστηκαν τόσο στην δυτική πλευρά του πύργου, όσο και στην ανατολική, όπου σήμερα χάνεται μέσα στην κοίτη του ποταμού. Η ακριβής πορεία του τείχους δεν έχει ακόμα διευκρινιστεί ούτε φυσικά η έκταση του χώρου που περιέκλειε, ωστόσο η ύπαρξή ισχυρής οχύρωσης κάνει πλέον φανερό ότι στον αρχαιολογικό χώρο της Οπάγιας Δολιανών έχει εντοπιστεί ένα σημαντικό τειχισμένο οικιστικό σύνολο.
Δευτέρα, 31 Ιανουαρίου 2011 09:19

Μνημείο Μαχητή

Το μνημείο του Μαχητή βρίσκεται στην βόρεια πλευρά του Καλπακίου, σε λόφο κατάλληλα αναπλασμένο από τον Δήμο. Στην βάση του αγάλματος έχουν εναποτεθεί τα οστά των νεκρών του πολέμου. Εκεί κάθε χρόνο στην επέτειο της 28 ης Οκτωβρίου αποδίδεται φόρος τιμής στους πεσόντες ήρωες του πολέμου και γίνεται και κατάθεση στεφάνων. Η πρόσβαση στο μνημείο είναι πολύ εύκολη, αφού υπάρχει δρόμος που ανεβαίνει στον λόφο όπου έχει στηθεί το άγαλμα

 
Δευτέρα, 31 Ιανουαρίου 2011 09:18

Κιβωτιοσχημοί

Η περιοχή του Καλπακίου κατοικήθηκε πολύ παλιά από Έλληνες, οι οποίοι κατέβηκαν από τον βορρά πριν κατέβουν νοτιότερα. Οι αρχαιολόγοι έχουν βρει κιβωτιόσχημους τάφους της Υστεροελλαδικής περιόδου (χρονολογούνται περίπου στο 1200π.Χ.). Από εκεί έχουν ανασύρει χάλκινες αιχμές δοράτων και ακόντιων, μικρά καμπυλωτά μαχαίρια, πήλινα αγγεία, κοσμήματα και περιδέραια. Μερικά από τα ευρήματα ήρθαν από τον βορρά, από την περιοχή του Δούναβη, κάποια άλλα από τον νότο από μυκηναϊκά εργαστήρια, και τα υπόλοιπα ήταν ντόπιας κατασκευής. Αυτό δείχνει ότι οι αρχαίοι κάτοικοι της περιοχής είχαν ανοιχτή επικοινωνία, τόσο με τον βορρά όσο και με τον μυκηναϊκό κόσμο νοτιότερα. Η μυκηναϊκή επίδραση εντοπίζεται κυρίως στον οπλισμό. Τα ευρήματα αυτά μπορεί κάποιος να τα δει στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ιωαννίνων

Βρίσκεστε εδώ: Home ΚΗΦΗ Διαχειριστής